Carb blocker (Sản phẩm chặn Carb) là gì?

Sống Lành MạnhThực Phẩm Chức Năng

Sản phẩm chặn carb hay còn gọi là Carb blocker là một dạng thực phẩm chức năng. Tuy nhiên cơ chế của chúng khác với hầu hết các viên giảm cân trên thị trường.

Sản phẩm carb blocker ngăn chặn carbohydrate không bị tiêu hoá, giúp bạn ăn carbohydrate mà không (hoặc ít) nạp thêm những calorie và lượng carb không mong muốn.

Nhưng liệu chúng có thật sự có tác dụng như lời quảng cáo? Dưới đây là một bài tổng kết chi tiết về sản phẩm carb blocker và những tác động của chúng đến sức khoẻ cũng như cân nặng của bạn.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker là gì?

Sản phẩm chặn carb, hay còn được biết đến như sản phẩm chặn tinh bột, có thể giúp chặn hoạt động của những enzyme cần thiết cho việc tiêu hoá một số loại carb.

Một vài sản phẩm được bán dưới dạng thực phẩm chức năng giảm cân. Chúng được làm từ một nhóm hỗn hợp gọi là chất ức chế alpha-amylase. Những chất này cũng tồn tại tự nhiên trong một số loại thức ăn.

Những hợp chất này thường được chiết xuất từ đậu đỗ, ví dụ: chiết xuất Phaseolus vulgaris- chiết xuất đậu thận trắng.

Một số nguồn khác là những loại thuốc được kê đơn có chất ức chế alpha-glucosidase (alpha-glucosidase inhibitors AGIs), được sử dụng để điều trị lượng đường cao ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2.

Trong bài này, chúng tôi sẽ sử dụng thuật ngữ “carb blocker” hay “sản phẩm chặn carb” để đề cập đến những thực phẩm dinh dưỡng có chứa chiết xuất đậu đỗ, không phải các loại thuốc được kê đơn.

Ghi chú: Loại sản phẩm chặn carb được bàn tới trong bài viết này là những sản phẩm bổ sung có chiết xuất từ đậu.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker hoạt động như thế nào?

Các carbohydrate có thể tiêu hoá (Digestible carbs) có thể được phân ra làm hai nhóm chính: carb đơn và carb phức. 

Carb đơn được tìm thấy trong tự nhiên ở những thực phẩm như trái cây, sản phẩm sữa. Chúng cũng tồn tại trong những thực phẩm chế biến như nước soda, món tráng miệng hay sữa chua.

Carb phức được tìm thấy ở những thực phẩm như bánh mì, cơm, phở và các loại khoai như khoai tây. Carb phức được tạo thành bởi nhiều carb đơn nối lại với nhau thành chuỗi. Chúng có thể bị phá vỡ bởi những enzyme trước khi được hấp thụ.

Sản phẩm chặn carb chứa những chất ngăn quá trình phá vỡ carb phức của một số enzyme.

Kết quả là, những phân tử carb này sẽ đi tiếp vào ruột già mà không bị phá vỡ hoặc hấp thụ. Chúng không khiến làm tăng calorie hoặc đường huyết.

Ghi chú: Carb blocker ngăn một số enzyme không thể tiêu hoá carb phức, khiến những carb này không sinh ra calorie hoặc làm tăng đường huyết.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker có thể giúp giảm cân

Sản phẩm chặn carb thường được quảng cáo là giúp giảm cân. Chúng được giới thiệu là cho phép chúng ta ăn bao nhiêu carb tuỳ thích mà không hấp thụ thêm chút calorie nào.

Tuy nhiên, tác dụng của chúng có thể không phải là 100%.

Sản phẩm chặn carb có hiệu quả giảm cân thế nào?

Sản phẩm chặn carb chỉ ngăn chặn việc hấp thụ một phần carb mà chúng ta ăn vào. Chúng có thể chặn tối đa 70% các loại enzyme tiêu hoá carb.

Và cần chú ý là lượng carb không được hấp thụ không hoàn toàn tỷ lệ với phần trăm enzyme bị chặn lại. Điều này có thể xảy ra khi sản phẩm chặn carb không trực tiếp ngăn việc carb được hấp thụ mà chỉ làm tăng thời gian mà những enzyme tiêu hoá carb.

Thêm vào đó, những carb phức bị tác động bởi các sản phẩm chặn carb chỉ là một phần lượng carb tồn tại trong bữa ăn của chúng ta. Với những người mong muốn giảm cân, bên cạnh lượng tinh bột ăn vào thì lượng đường trong thực phẩm cũng là một vấn đề lớn hơn. Đường thêm vào là những các carb đơn như đường trắng, đường tinh luyện, đường glucose hoặc fructose – cần được hạn chế để đạt hiệu quả giảm cân.

Ghi chú: Sản phẩm chặn carb chỉ ngăn một phần carb không bị hấp thụ, và hiệu quả của chúng cũng phụ thuộc vào loại carb mà chúng ta ăn.

Các bằng chứng lâm sàng nói gì về carb blocker?

Một vài nghiên cứu cho thấy sản phẩm chặn carb có thể giúp giảm cân.

Những nghiên cứu này kéo dài khoảng 4-12 tuần và người tham gia sử dụng sản phẩm chặn carb đã giảm 0.95–2.5 kg nhiều hơn nhóm khác. Một nghiên cứu thậm chí cho thấy sự chênh lệch đến 4 kg cân nặng giảm được giữa 2 nhóm.

Điều thú vị là những người ăn nhiều carb nhất cũng là những người giảm được cân khi sử dụng những thực phẩm bổ sung này. Điều này cũng hợp lý vì lượng carb phức trong chế độ ăn của chúng ta càng nhiều thì sản phẩm chặn carb càng dễ tạo ra sự khác biệt.

Bên cạnh đó, cũng có nhiều nghiên cứu lại không cho thấy sự khác biệt nào về số cân giảm giữa hai nhóm có và không sử dụng thực phẩm chức năng.

Ghi chú: Vài nghiên cứu cho thấy sản phẩm chặn carb có thể giúp bạn giảm 0.95 đến 4 kg, trong khi một số nghiên cứu khác không cho thấy sự khác biệt. Chế độ ăn uống đi kèm sản phẩm là yếu tố quan trọng.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker có thể làm giảm sự ngon miệng

Bên cạnh việc chặn sự tiêu hoá carb, sản phẩm carb blocker còn tác động đến một số hormone có liên quan đến cơn đói và cảm giác no. 

Chúng có thể khiến chúng ta chậm / ít cảm thấy đói hơn sau khi ăn.  Một lí do của tác dụng này là chiết xuất từ đậu thận trắng có chứa phytohaemagglutinin. Hợp chất này có thể tăng nồng độ hormone liên quan đến cảm giác no.

Một nghiên cứu trên chuột tìm ra rằng phytohaemagglutinin trong sản phẩm chặn carb khiến chúng giảm lượng ăn một cách đáng kể. Những con chuột được cho uống carb blocker ăn ít hơn 25-90%. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này thì tác dụng đó chỉ kéo dài vài ngày. Khi ngừng sử dụng sản phẩm chặn carb, chuột không được kiềm chế có thể ăn nhiều hơn đến 50% mức độ trước đó để bù đắp và quay lại cân nặng cũ của chúng.

Tuy nhiên, sản phẩm chặn carb còn có thể giảm sự ngon miệng theo cách khác. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sản phẩm chặn carb có thể giảm lượng đồ ăn của chuột 15-25% trong một khoảng thời gian dài và thậm chí khiến chúng ăn ít đồ ăn giàu béo, ít đồ ăn giàu đường.

Tác động này chưa được nghiên cứu kỹ trên người, nhưng một nghiên cứu gần đây tìm ra rằng một chiết xuất từ đậu thận trắng, được chuẩn hoá đã làm giảm cơn đói, là do sự giảm hormone gây đói ghrelin. 

Ghi chú: Một số nghiên cứu trên động vật và người gợi ý rằng sản phẩm chặn carb có thể làm giảm sự ngon miệng và cơn thèm ăn, nhưng còn cần thêm nhiều nghiên cứu nữa.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker có thể giúp kiểm soát đường huyết

Sản phẩm chặn carb thường được bán như sản phẩm giảm cân, nhưng trên thực tế chúng còn tác động nhiều hơn đến sự kiểm soát đường huyết.

Những sản phẩm này ngăn chặn hoặc làm chậm lại quá trình tiêu hoá carb phức. Kết quả là, chúng cũng làm chậm lại sự tăng vọt đường trong máu thường xảy ra khi những carb này được hấp thụ vào máu.

Thêm vào đó, sản phẩm chặm carb thường được cho là tác động đến một số hormone liên quan đến sự kiểm soát mức độ đường huyết.

Trong một vài nghiên cứu trên người khoẻ mạnh, sản phẩm chặn carb cho thấy đã khiến lượng đường trong máu tăng ít hơn sau khi đối tượng ăn một bữa ăn giàu carb. Chúng cũng giúp mức độ đường huyết trở lại bình thường nhanh.

Ghi chú: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng sản phẩm chặn carb có thể khiến đường huyết tăng chậm hơn và trở lại mức bình thường nhanh hơn sau bữa ăn.

Sản phẩm chặn carb – Carb blocker cung cấp những kháng tinh bột (resistant starch) có lợi

Sản phẩm chặn carb có một tác dụng không chủ đích khác – chúng làm tăng lượng kháng tinh bột trong ruột già. Lí do là chúng làm giảm lượng carb hấp thụ ở ruột non, do đó lượng tinh bột chạy qua ruột tăng lên.

Tương tự như chất xơ, kháng tinh bột là những tinh bột trong thức ăn mà không thể bị tiêu hoá bởi các enzyme ở ruột non. Chúng được tìm thấy trong những thực phẩm như khoai tây non, chuối xanh, rau và một số hạt nguyên cám. Khi kháng tinh bột đi vào ruột già, vi khuẩn đường ruột làm chúng lên men và tạo ra khí ga cũng như những axit béo chuỗi ngắn có lợi.

Vì sản phẩm chặn carb ngăn quá trình tiêu hoá những carb phức ở ruột non, những carb này hoạt động như những kháng tinh bột.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy mối liên quan giữa kháng tinh bột với quá trình giảm mỡ cơ thể, tăng vi khuẩn đường ruột có lợi và cải thiện sự kiểm soát đường huyết cũng như sự nhạy cảm với insulin. 

Thêm vào đó, kháng tinh bột còn giúp tăng lượng mỡ mà cơ thể đốt cháy sau một bữa ăn.

Ghi chú: Do sản phẩm chặn carb khiến carb đi vào ruột già mà không bị tiêu hoá, những carb này hoạt động như kháng tinh bột. Kháng tinh bột có liên quan đến nhiều lợi ích đối với sức khoẻ.

Sản phẩm chặn carb có an toàn không?

Sản phẩm chặn carb thường được cho là an toàn, nhưng hãy đảm bảo mua chúng từ nguồn đáng tin cậy.

Sự an toàn và tác dụng phụ

Liên quan đến tác dụng phụ, sản phẩm chặn carb hay carb blocker thường được cho là rất an toàn.

Bên cạnh đó, khi carb được lên men bởi vi khuẩn trong ruột già, khí ga được tạo ra có thể gây ra một số tác dụng phụ nhỏ không mong muốn. Chúng có thể gây đầy hơi, chướng bụng.  Những tác dụng phụ này thường không nghiêm trọng và sẽ biến mất theo thời gian, tuy nhiên chúng cũng đủ để khiến một số người ngừng sử dụng sản phẩm chặn carb nếu không kiên trì.

Thêm vào đó, người bị tiểu đường có sử dụng insulin nên tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm chặn carb, vì có khả năng chúng có thể khiến hạ đường huyết nếu nồng độ insulin chưa kịp điều chỉnh.

Ghi chú: Sản phẩm chặn carb thường an toàn, dù đôi khi chúng có thể gây ra một số tác dụng phụ nhỏ không mong muốn.

Bạn có nên dùng sản phẩm chặn carb?

Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng sản phẩm chặn carb có thể giúp giảm cân nặng, giảm cảm giác ngon miệng và giảm mức độ đường huyết.

Tuy nhiên vẫn thiếu những nghiên cứu thật sự có chất lượng để cho thấy liệu sản phẩm chặn carb có hiệu quả dài hạn không. Thêm vào đó, chúng có tác dụng mạnh hơn với những người theo một chế độ ăn trung bình đến nhiều carb.

Dù thế nào đi nữa, thực phẩm chức năng không thể thay thế hoàn toàn cho một lối sống lành mạnh. Chế độ ăn lành mạnh và tập luyện vẫn là điều cần thiết để đạt được những kết quả dài hạn.

Nguồn tham khảo:

https://www.healthline.com/nutrition/carb-blockers-101#TOC_TITLE_HDR_4