Chất béo gây bệnh mãn tính: đúng hay sai?

Nhiều người cho rằng chất béo gây bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch, ung thư (dù từ nguồn nào), do đó có xu hướng giảm tối đa chất béo trong chế độ ăn … Nhưng có thật không ăn tí chất béo nào là sẽ không mắc bệnh? Bài viết sẽ làm rõ hơn mối liên hệ giữa chất béo và bệnh tật.

❗ Tiểu đường 

Mối quan hệ giữa chất béo và bệnh tiểu đường phụ thuộc vào LOẠI chất béo mà bạn ăn.

✔︎ Chất béo tốt, như chất béo không bão hoà đa thường thấy trong dầu thực vật, hạt vỏ cứng, hạt mầm => giúp tránh bệnh tiểu đường loại 2.

Nếu bạn đã mắc phải tiểu đường, ăn cá có thể giúp bạn tránh nhồi máu cơ tim hoặc tử vong vì bệnh liên quan đến tim. Omega-3 từ cá không giúp chống lại tiểu đường, nhưng nhiều bằng chứng cho thấy chúng giúp chống bệnh tim mạch chết người.

 Chất béo chuyển hoá => thì ngược lại, tăng nguy cơ bệnh tiểu đường.

 

❗ Bệnh tim mạch

Các cuộc nghiên cứu nhấn mạnh rằng chế độ ăn ít béo ngày càng trở nên không đáng tin, và việc đưa vào cơ thể những chất béo lành mạnh có thể cải thiện sức khoẻ.

Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên gần đây đối với những người bị tiểu đường hoặc có những yếu tố nguy cơ trong vòng 4-8 năm, chế độ ăn vùng Địa Trung Hải được cho là giúp giảm tỉ lệ mắc phải nhiều bệnh tim mạch. Đây là chế độ ăn sử dụng nhiều dầu oliu và hạt vỏ cứng, những nguồn giàu chất béo không bão hoà. Cũng không có một công thức chế độ ăn Địa Trung Hải duy nhất, do cách kết hợp thực phẩm, cách ăn, và lối sống có thể khác nhau từ vùng này qua vùng nọ dọc bờ biển. Tuy nhiên, vẫn có thể định nghĩa chế độ ăn Địa Trung Hải với những điểm tương đồng lớn sau :

✔︎ Sử dụng nhiều dầu oliu, hạt vỏ cứng, rau, quả và ngũ cốc nguyên hạt

✔︎ Sử dụng vừa phải cá và thịt gia cầm

✔︎ Ít sử dụng sản phẩm sữa, thịt đỏ, thịt đã qua chế biến và đồ ngọt

✔︎ Sử dụng vừa phải rượu, thường là trong cùng bữa ăn

 

❗ Ung thư

Các nhà nghiên cứu đã từng nghi ngờ mối quan hệ giữa chất béo trong thực phẩm và những bệnh ung thư phổ biến. Tuy nhiên, ở người trưởng thành, tỉ lệ calo đến từ chất béo không có liên quan đến nguy cơ ung thư. Và không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy mối quan hệ đặc biệt giữa loại chất béo nào đó với tỉ lệ mắc ung thư.

Ung thư vú

Vào đầu những năm 1980, nhiều chuyên gia dinh dưỡng tin rằng chất béo trong thực phẩm là một trong những nguyên nhân chính gây ung thư vú. Tư tưởng này chủ yếu dựa trên những so sánh quốc tế cho thấy tỉ lệ ung thư vú cao ở những nước thường ăn nhiều chất béo. Nhưng nhiều cuộc nghiên cứu dài hạn hơn cùng những thử nghiệm ngẫu nhiên hơn từ đó đến nay đã xoá bỏ mối quan hệ giữa lượng chất béo ăn vào và bệnh ung thư vú.

  • Thử nghiệm thay đổi chế độ ăn cho sức khoẻ phụ nữ đã nghiên cứu những ảnh hưởng của chế độ ăn ít béo với sự phát triển của ung thư vú. Thử nghiệm chỉ ra tỉ lệ ung thư vú giữa người ăn ít béo và người ăn bình thường là giống nhau.
  • Một nghiên cứu khác từ Viện sức khoẻ quốc gia Mỹ cho thấy một mối quan hệ nhỏ giữa chất béo và ung thư vú sau mãn kinh. Tuy nhiên khi kết hợp với những nghiên cứu chi tiết, các bằng chứng tổng thể không đưa ra mối liên quan nào giữa lượng chất béo ăn vào và ung thư vú.
  • Một vài nghiên cứu tại châu Âu cho thấy tỉ lệ mắc ung thư vú thấp hơn ở những phụ nữ ăn nhiều chất béo không bão hoà đơn (chủ yếu từ dầu oliu).

Mặc dù những nghiên cứu không cho thấy việc các loại chất béo khác nhau có liên quan đến ung thư vú, nhưng nhiều bằng chứng có nhắc đến việc ăn mỡ động vật ở phụ nữ trẻ tuổi có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú.

  • Theo cuộc nghiên cứu sức khoẻ y tá, phụ nữa tiền mãn kinh, ăn nhiều mỡ động vật có 40-50% nguy cơ ung thư vú cao hơn so với những phụ nữ ăn ít mỡ động vật . Những kết quả này cho thấy thịt đỏ và nhiều sản phẩm sữa giàu chất béo khác có thể chứa những yếu tố khác như hormone, khiến tăng nguy cơ ung thư vú.

Ung thư trực tràng

Cũng giống như đối với ung thư vú, nhiều so sánh quốc tế trước đây có gợi ý về mối quan hệ giữa chất béo trong thực phẩm và nguy cơ ung thư trực tràng. Tuy nhiên nhiều nghiên cứu mới hơn và đầy đủ hơn đã phản bác những kết luận này và cho thấy không có mối quan hệ nào giữa 2 yếu tố.

  • Trong cuộc thử nghiệm thay đổi chế độ ăn cho sức khoẻ phụ nữ, tỉ lệ ung thư trực tràng giữa người ăn ít béo và người ăn bình thường là giống nhau.

Mặc dù chất béo không có vẻ làm tăng ung thư trực tràng, nhưng có bằng chứng xác đáng cho thấy ăn nhiều thịt đỏ (bò, lợn, cừu) và đặc biệt là thịt qua chế biến (xúc xích, thịt nguội, thịt hộp) có làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng.

Tốt nhất là nên hạn chế ăn thịt đỏ không quá 2 lần một tuần và tránh thịt qua chế biến.

Ung thư tuyến tiền liệt

Mối liên quan giữa chất béo trong thực phẩm và ung thư tuyến tiền liệt chưa được xác nhận. Có bằng chứng cho thấy ăn nhiều mỡ động vật và chất béo bão hoà có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Có nghiên cứu khác lại phủ nhận mối quan hệ này. Một số khác nữa thì còn nhắc đến cả yếu tố là chất béo không bão hoà. Cần nhiều nghiên cứu hơn nữa mới có thể đưa ra kết luận cuối cùng về mối quan hệ giữa việc ăn chất béo và ung thư tuyến tiền liệt.

Bệnh ung thư khác

Có vài nghiên cứu cũng nói đến mối quan hệ của một số loại chất béo với ung thư. Trong nghiên cứu sức khoẻ y tá, các nhà khoa học đã chỉ ra việc ăn nhiều chất béo chuyển hoá có thể làm răng nguy cơ lymphoma không Hodgkin. Tuy nhiên vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để khẳng định.

 

❗ Những bệnh mãn tính khác

Có một số ít (nhưng số lượng đang tăng lên) bộ phận nghiên cứu tác động của chất béo đến những tình trạng như trầm cảm, loãng xương, mất trí nhớ liên quan đến tuổi tác, giảm nhận thức, thoái hoá điểm vàng, đa xơ cứng, và nhiều bệnh mãn tính khác. Tuy nhiên chưa có đủ bằng chứng để đưa ra khuyến cáo về việc thay đổi chế độ ăn.

 

Trang thông tin Dinh dưỡng chuẩn.

Xin để nguồn gốc, cùng đường dẫn đến bài viết trên trang dinhduongchuan.com nếu bạn có nhu cầu đăng lại một phần hay toàn bộ thông tin.

 

 

Tài liệu tham khảo cho bài viết về Chất béo và Vai trò của chất béo với các bệnh mãn tính: The Nutrient Source, Fats and Cholesterol. Havard T.H. Chan, School of Public Health.

Bình luận (Bằng tài khoản Facebook của bạn)

Lê Lâm

Ph.D. - https://fr.linkedin.com/in/lamlefr/en

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *